Εγκλύκλιος

Θερμική καταπόνηση εργαζομένων σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών

Προς

-      τα Σωματεία Μέλη του ΕΚΑ

Συνάδελφοι,

Η θερμική καταπόνηση των εργαζομένων  σε κλειστούς ή υπαίθριους χώρους, οφείλεται στη συνέργεια μετεωρολογικών παραγόντων και παραμέτρων του μικροκλίματος στους χώρους δουλειάς.

Οι υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία, ιδιαιτέρως  όσων  εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή σε θερμά περιβάλλοντα και γι’ αυτό χρειάζεται έγκαιρη προετοιμασία, επαγρύπνηση, πρόληψη και αντιμετώπιση με οργανωτικά, τεχνικά και ατομικά μέτρα.

Συγκεκριμένα, οι εργοδότες  υποχρεούνται από την νομοθεσία να έχουν προβεί εγκαίρως  στα ακόλουθα:

• Στον προσδιορισμό των εργασιών και των χώρων εργασίας όπου ο κίνδυνος θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων αναμένεται να είναι αυξημένος με βάση την σχετική βιβλιογραφία, την εμπειρία από προηγούμενα έτη και τα αποτελέσματα μετρήσεων θερμοκρασίας, υγρασίας και άλλων δεικτών του μικροκλίματος.

Η αναλυτική εξειδίκευση των τεχνικών και οργανωτικών μέτρων που πρέπει κατά περίπτωση να ληφθούν για την αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης πραγματοποιείται με την ενεργό συμμετοχή του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας (όπου προβλέπεται να απασχολείται), σε συνεργασία με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους.

Όλα τα παραπάνω αποτυπώνονται στη σχετική νομοθεσία για την  γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων.

• Στη λήψη των κατάλληλων κατά περίπτωση τεχνικών και οργανωτικών μέτρων για την μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων.
• Στην οργάνωση της κατάλληλης υποδομής για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και την παροχή πρώτων βοηθειών  ΠΔ 62, 11/07/2025, Άρθρο 535., στην  ενημέρωση και παροχή οδηγιών προς τους εργαζομένους.
• Στην χορήγηση στους εργαζομένους κατάλληλων Μέσων Ατομικής  Προστασίας.

Η θερμοκρασία στους χώρους εργασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού λαμβανομένης υπόψη της φύσης της εργασίας, της σωματικής προσπάθειας που απαιτείται για την εκτέλεσή της και των κλιματολογικών συνθηκών των εποχών του έτους.

Επιχειρήσεις υπαγόμενες σε συλλογικές ρυθμίσεις εργασίας σε ισχύ, οφείλουν να τηρούν τα μέτρα προστασίας των εργαζομένων από την θερμική καταπόνηση, σύμφωνα με τυχόν ειδικούς όρους που περιλαμβάνονται σε αυτές.

Ιδιαίτερη  προσοχή πρέπει  να δίδεται στους εργαζομένους που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου (εργαζόμενοι με ιδιαίτερα προβλήματα υγείας όπως καρδιοπαθείς, πνευμονοπαθείς, εργαζόμενοι που λαμβάνουν κάποιες κατηγορίες φαρμάκων όπως διουρητικά, αντιδιαβητικά κ.λ.π, εγκυμονούσες κ.α), όπως ο κατάλογος που ακολουθεί.

ΕΥΑΛΩΤΕΣ  ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ  ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ

Καρδιοπαθείς (ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή χειρουργημένη στεφανιαία νόσο by-pass, ασθενείς με βαλβιδοπάθεια ή χειρουργημένη βαλβιδοπάθεια,   ασθενείς με μυοκαρδιοπάθειες),

Πνευμονοπαθείς (αναπνευστική ανεπάρκεια έστω και ελαφρά, Ασθενείς με πνευμονικό εμφύσημα, ασθματικοί ασθενείς κλπ), εργαζόμενοι με γενικά νοσήματα  (σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική  ανεπάρκεια,  διαταραχές ηπατικής λειτουργίας,  διαταραχές λειτουργία θυρεοειδούς, διαταραχές αρτηριακής πίεσης, αναιμία (συγγενείς αιμοσφαιρινοπάθειες),  ψυχικά νοσήματα, νοσήματα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, μεγάλης έκτασης  δερματοπάθειες,  παχυσαρκία (30% περισσότερο του προβλεπόμενου ιδανικού βάρους),  εργαζόμενοι που παίρνουν φαρμακευτική αγωγή με διουρητικά, αναστολείς ιόντων ασβεστίου, αντιεπιληπτικά, ορμόνες και επιπλέον προσοχή σε εγκυμονούσες.

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα οργανωτικά μέτρα  κατά τις ημέρες του καύσωνα, τα οποία συνίστανται στα ακόλουθα:

1. Δημιουργία διαλειμμάτων κατάλληλης διάρκειας για την μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων.
2. Διαμόρφωση κυλικείων ή άλλων χώρων κατάλληλα κλιματισμένων για ανάπαυση.
3. Διάθεση στους εργαζόμενους πόσιμου δροσερού νερού (10ο C – 15ο C).
4. Προγραμματισμό των εργασιών που καταπονούν θερμικά, εκτός θερμοκρασιών αιχμών.
5. Μείωση των εργασιών σε ιδιαίτερα επιβαρημένους θερμικά χώρους όπως μηχανοστάσια, χυτήρια, υαλουργίες, κεραμοποιίες, ναυπηγικές εργασίες κ.λ.π από ώρες 12.00-15.00.
6. Μείωση των ιδιαίτερα βαρέων εργασιών κατά τις επίμαχες ώρες με τις υψηλές θερμοκρασίες.

ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Ειδικά για όσους εργάζονται σε υπαίθριες εργασίες που είναι και οι πλέον εκτεθειμένοι  πρέπει να λαμβάνονται τα εξής μέτρα :

1. Χορήγηση και χρήση κατάλληλου καλύμματος κεφαλής

2. Χορήγηση πόσιμου δροσερού νερού (10ο C – 15ο C)

3. Διαμόρφωση  σκιερού μέρους για διαλείμματα

4. Κατασκευή στεγάστρων όπου είναι δυνατόν για την εκτέλεση εργασιών

5. Προγραμματισμός των εργασιών έτσι ώστε οι κοπιαστικότερες να γίνονται τις  ώρες που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες

6. Μείωση της απασχόλησης σε υπαίθριες εργασίες από τις 12.00-15.00.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

Αυτές μπορούν να γίνουν:

· Με απαγωγή του θερμού αέρα και των ρύπων στο πλησιέστερο δυνατόν σημείο   προς την πηγή δημιουργίας τους.

· Με επαρκή γενικό εξαερισμό με εγκατάσταση ανεμιστήρων στα ψηλά σημεία των αιθουσών και αερισμός ζωνών εργασίας με φυγοκεντρικούς ανεμιστήρες.

· Με επαρκή ανανέωση του αέρα των χώρων εργασίας, όπου απαιτείται από τις συνθήκες παραγωγής με προσαγωγή νωπού αέρα και σύγχρονη απαγωγή του  αέρα του χώρου εργασίας.

· Επιθυμητή είναι η ύπαρξη κλιματισμού όταν είναι δυνατόν.

ΑΛΛΑ  ΤΕΧΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Υπάρχουν πολλά τεχνικά μέτρα τα οποία ωστόσο θα πρέπει να έχουν προβλεφθεί και υλοποιηθεί  εγκαίρως  πριν από την εκδήλωση του κάυσωνα, όπως:

1. Παρεμβάσεις στα δομικά στοιχεία των κτηρίων

·   Θερμομόνωση πλάκας ή στέγης.

· Βρέξιμο πλάκας ή στέγης ή βάψιμο με λευκό ή άλλο ανακλαστικό χρώμα.

· Στις νότιες ή δυτικές πλευρές να τοποθετούνται αδιαφανή ή ανακλαστικά  τζάμια.

·  Σε μεγάλα ανοίγματα που μένουν ανοιχτά λόγω αναγκών παραγωγικής διαδικασίας και παραμένουν ανοικτά για σημαντικά χρονικά διαστήματα να εγκαθίσταται αεροκουρτίνα ψυχρού αέρα.

2. Παρεμβάσεις σε τμήματα παραγωγικής διαδικασίας

·         μόνωση των θερμών επιφανειών, που βρίσκονται στους χώρους εργασίας (λέβητες, σωλήνες ζεστού νερού κ.λ.π)

·         αποκλεισμός με θερμομονωτικά χωρίσματα των πηγών θερμότητας και απαγωγή θερμότητας προς τον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο.

Σύμφωνα με το Π.Δ. 17/96 και το Ν. 3850/2010 (άρθ. 43) έχει γενικευθεί η υποχρέωση του εργοδότη για Γραπτή Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου (ΓΕΕΕΚ) σε όλες τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού ή του δημοσίου τομέα, ανεξαρτήτως αριθμού απασχολούμενων και κλάδου οικονομικής δραστηριότητας.

Η ΓΕΕΚ περιλαμβάνει τον εντοπισμό, ανάλυση και εκτίμηση των κινδύνων που υπάρχουν στο χώρο εργασίας, καθώς επίσης και τον προσδιορισμό των απαιτούμενων μέτρων πρόληψης των κινδύνων αυτών.

Τέλος, επισημαίνουμε ότι η λήψη προληπτικών και υποχρεωτικών μέτρων προστασίας και η  υλοποίησή της πρέπει να επιτηρείται από την Επιθεώρηση Εργασίας.